Postępowanie sanacyjne jest najbardziej rozbudowanym rodzajem postępowania restrukturyzacyjnego. Jego celem nie jest wyłącznie zawarcie układu z wierzycielami, lecz również przeprowadzenie działań naprawczych, które mają przywrócić przedsiębiorstwu zdolność do dalszego funkcjonowania. Sanacja może być więc realną alternatywą dla upadłości, ale tylko wtedy, gdy firma nadal posiada zdrowy ekonomicznie rdzeń działalności i możliwe jest usunięcie przyczyn jej kryzysu.

Sprawdź ➡ restrukturyzacja sanacyjna!

Firmy z rentowną działalnością podstawową, lecz nadmiernym zadłużeniem

Największe szanse na skuteczną sanację mają przedsiębiorstwa, których podstawowa działalność pozostaje rentowna lub może szybko odzyskać rentowność, ale które utraciły płynność wskutek nadmiernego zadłużenia.

Może to dotyczyć firm mających stabilną sprzedaż, wartościowe kontrakty, rozpoznawalną markę lub stałą bazę klientów, lecz obciążonych wysokimi ratami kredytów, leasingów, zobowiązaniami podatkowymi albo zaległościami wobec dostawców.

Sanacja ma sens wtedy, gdy problemem firmy jest struktura finansowania, a nie trwały brak popytu na jej produkty lub usługi. Jeżeli działalność operacyjna generuje dodatnią marżę, możliwe jest przeznaczenie przyszłych nadwyżek na wykonanie układu z wierzycielami.

Przedsiębiorstwa zagrożone egzekucjami

Postępowanie sanacyjne może być szczególnie istotne dla firm, wobec których prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne. Zajęcie rachunków bankowych, wierzytelności lub kluczowych składników majątku często uniemożliwia normalne prowadzenie działalności, nawet jeżeli przedsiębiorstwo nadal posiada klientów i zamówienia.

Otwarcie sanacji zapewnia szeroką ochronę przed egzekucją. Pozwala to uporządkować sytuację firmy, zachować środki obrotowe i ograniczyć ryzyko sprzedaży majątku niezbędnego do kontynuowania działalności.

Dla przedsiębiorstwa, które upada głównie z powodu presji egzekucyjnej, sanacja może stworzyć czas potrzebny na przeprowadzenie rzeczywistej restrukturyzacji. Sama ochrona przed wierzycielami nie wystarczy jednak, jeżeli firma nie jest zdolna do generowania przychodów.

Firmy wymagające głębokiej reorganizacji kosztów

Sanacja może być właściwym rozwiązaniem dla przedsiębiorstw, w których kryzys wynika z nadmiernie rozbudowanej struktury kosztów. Dotyczy to zwłaszcza firm posiadających nierentowne oddziały, zbyt wysokie koszty zatrudnienia, niekorzystne umowy najmu, zbędny majątek lub rozbudowane zaplecze administracyjne.

W ramach sanacji możliwe jest przeprowadzenie działań, które w zwykłych warunkach byłyby trudne, kosztowne albo zbyt długotrwałe. Mogą one obejmować:

• ograniczenie zatrudnienia i zmianę struktury organizacyjnej,
• zamknięcie nierentownych części przedsiębiorstwa,
• sprzedaż zbędnych składników majątku,
• odstąpienie od niekorzystnych umów,
• zmianę modelu sprzedaży lub sposobu świadczenia usług.

Sanacja jest więc odpowiednia dla firm, które potrzebują nie tylko odroczenia płatności, lecz także głębokiej przebudowy sposobu działania.

Przedsiębiorstwa posiadające wartościowy majątek

Realną szansę na uniknięcie likwidacji mogą mieć również firmy dysponujące majątkiem, którego część można sprzedać bez niszczenia podstawowej działalności.

Może to być nieruchomość niewykorzystywana operacyjnie, dodatkowa flota, zbędne maszyny, udziały w innych podmiotach lub inne aktywa, które nie są konieczne do generowania przychodów. Środki uzyskane z ich sprzedaży mogą zostać przeznaczone na finansowanie bieżącej działalności albo spłatę wierzycieli.

Kluczowe znaczenie ma możliwość oddzielenia majątku potrzebnego do prowadzenia firmy od aktywów, których sprzedaż nie zagrozi dalszemu funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Jeżeli firma musiałaby sprzedać wszystkie podstawowe składniki produkcyjne, sanacja mogłaby prowadzić jedynie do odłożonej w czasie likwidacji.

Firmy z portfelem zamówień, ale bez kapitału obrotowego

Sanacja może pomóc przedsiębiorstwom, które mają klientów i zakontraktowane przychody, lecz nie posiadają środków potrzebnych do realizacji zamówień. Taka sytuacja występuje między innymi w budownictwie, produkcji, transporcie oraz branżach działających na podstawie długoterminowych kontraktów.

Firma może mieć rentowne zlecenia, ale jednocześnie nie być w stanie kupić materiałów, zapłacić pracownikom lub pokryć kosztów paliwa i energii. Jeżeli uda się zapewnić finansowanie działalności w toku sanacji, przedsiębiorstwo może wykonać kontrakty, odzyskać płynność i zbudować środki potrzebne do realizacji układu.

Warunkiem powodzenia jest jednak dostęp do kapitału. Sanacja nie tworzy automatycznie nowych pieniędzy, dlatego przedsiębiorstwo powinno mieć wiarygodne źródło finansowania bieżącej działalności.

Przedsiębiorstwa z czasowym, a nie trwałym kryzysem rynkowym

Postępowanie sanacyjne może być uzasadnione, gdy pogorszenie sytuacji finansowej wynika z przejściowych zdarzeń, takich jak nagły wzrost cen surowców, utrata dużego kontrahenta, opóźnienie inwestycji, sezonowy spadek sprzedaży lub krótkotrwałe ograniczenie popytu.

W takiej sytuacji firma może nadal posiadać kompetencje, klientów, technologię i zdolność produkcyjną, a jej problemy mogą zostać przezwyciężone po zmianie warunków rynkowych lub wdrożeniu planu naprawczego.

Sanacja nie będzie natomiast skuteczna, jeżeli rynek dla danego produktu trwale zanika, przedsiębiorstwo nie ma przewagi konkurencyjnej, a prognozy odbudowy sprzedaży opierają się wyłącznie na niepotwierdzonych założeniach.

Firmy, które mogą przygotować wiarygodny plan naprawczy

Nie każde przedsiębiorstwo zagrożone upadłością kwalifikuje się do sanacji. Podstawowe znaczenie ma możliwość przygotowania realistycznego planu restrukturyzacyjnego.

Plan powinien wskazywać konkretne przyczyny kryzysu, działania naprawcze, źródła finansowania oraz prognozy przepływów pieniężnych. Musi także pokazywać, że wierzyciele mogą otrzymać w sanacji więcej niż w przypadku likwidacji majątku dłużnika.

Firma powinna być w stanie odpowiedzieć na trzy zasadnicze pytania:

Pytanie	Znaczenie dla sanacji
Czy działalność może generować dodatnie przepływy pieniężne?	Bez nadwyżek finansowych wykonanie układu będzie mało prawdopodobne
Czy możliwe jest szybkie ograniczenie kosztów?	Działania naprawcze muszą przynieść efekt w rozsądnym czasie
Czy istnieje źródło finansowania działalności?	Firma musi zachować zdolność do bieżącego regulowania nowych zobowiązań

Jeżeli odpowiedzi są negatywne, sanacja może jedynie zwiększyć koszty i opóźnić upadłość.

Kiedy sanacja najczęściej nie uratuje przedsiębiorstwa?

Sanacja zwykle nie będzie skuteczna wobec firmy, która nie posiada rentownego obszaru działalności, stale traci klientów, nie ma dostępu do finansowania i nie dysponuje majątkiem możliwym do sprzedaży.

Niewielkie są również szanse przedsiębiorstwa, którego właściciele nie akceptują konieczności głębokich zmian. Sanacja może wymagać zamknięcia części działalności, redukcji zatrudnienia, sprzedaży aktywów oraz ograniczenia wpływu dotychczasowego zarządu na prowadzenie firmy.

Postępowanie sanacyjne nie służy podtrzymywaniu działalności za wszelką cenę. Jego celem jest uratowanie przedsiębiorstwa, które po restrukturyzacji może funkcjonować samodzielnie i regulować zobowiązania zgodnie z układem.

Kiedy sanacja może rzeczywiście ochronić firmę przed likwidacją?

Postępowanie sanacyjne może być realną szansą dla firm, które nadal mają klientów, zamówienia, majątek, kompetencje i możliwość osiągania dodatnich wyników, lecz utraciły płynność lub zostały nadmiernie obciążone długiem. Największe znaczenie ma istnienie ekonomicznie zdrowej części przedsiębiorstwa, którą można zachować po ograniczeniu kosztów i uporządkowaniu zobowiązań.

Sanacja nie uratuje firmy pozbawionej realnego modelu biznesowego. Może jednak skutecznie ochronić przedsiębiorstwo przed likwidacją, gdy kryzys jest odwracalny, plan naprawczy opiera się na konkretnych danych, a działania restrukturyzacyjne zostaną podjęte odpowiednio wcześnie.